Jaiak
Jaia, zer esanik ez, egunerokoaren urruntze forma horienetako bat da. Baina ezin da kontzeptua laburtu oporrak izateko behar industria-ondoko edo "bizitza alternatibo"mota batekin nahasi. Jaiak izateko, behar du egunerokoaren kontrastaketa eta jarrera biak, bizitzea eta bizitzatik urruntzea, ondoratzea izatea. Adituek definitzen dute giza fenomeno orokorra bezala, bizitza sozialaren "kontzentratu" bat bezala. Ezaugarri sozial, erligioso, profano, politiko, estetiko eta jolastekoak duen gizartearen irudia negatiboan ematen duen ordenaren ebakidura batek markatu du herri bakoitzeko zibilizazioaren adierazpen hau. Ezaugarrien elkarketa hau ezin da izan ezta ustekabea ezta gainerakoa ere; hau da, jaiak gordetzen du egunerokoaren urruntasunean, jarraiki, partaide, eta funtzio antropologikoaren aniztasunaren bat. Bere jarraiki nabarmenenak dira herriko zonalde, plaza eta kale konkretuetan talde sozialaren partaideen bilera materialak. Ohizko orden soziala ere asaldatu eta haustsi egiten da modu ikusgarriaz eta zarrastelkeria eta salbuespena dira jai orden berriaren ezaugarriak giza tabu eta beto batzu kentzeaz batera. Azkenik, talde sozialaren partaideek jasaten dute sentsibilitate fisiko eza, askotan droga kulturalki sakralizatua eta iragaitearen erritoaren konbinaketak egina. Derrigorrezko osagarriak dira dantza, kantak, janaren soberakina eta edariaren abusua. Hau da, hamankomuna eta oinarrizkoa da soberakina, banakako eta festeen etniko baieztapena eta ohizko bizitzarekin konparatutako festaren aurkakotasuneko ondoratzea. Festek betetzen dituzten funtzio antropologikoak honako hauek dira: Lehendabizikoan, festek funtzio psikologikoa betetzen dute. Supoatzen dute desinhibizioak bermatzen duen katarsia eta eraldaketa. Ikuspuntu honetatik ulertu behar da ihauteriko ezaugarria. Finkapen etnikoaren helburu sozio-politikoa ere betetzen dute. Bukatzeko, jaiek dute jolasteko eta denbora-pasatzeko funtzioa. Festa da gertakari dinamikoa: bere tradizioak mantentzen dira, galtzen dira, berragertzen edo sortzen dira urteetan zehar. Bere baitan, sortzen dira egituraketa, desegituraketa eta berregituraketa jarraian oraingoa izanik iraganarekin eta etorkizunarekin lotura duelako. Berreskuratu dira ohizko jai hilak edo ia hilak; asmatu dira jai berriak eta talde berri batzuek protagonismoa hartu dute. Orokorki, eta ematen duenez, sekularizatu dira eta ludikoago bilakatu dira berdintzekoak eta toki gaindikoak. Egin dira ikusgarriagoak eta errito gutxikoagoak.
Erakutsi motako artxibuak
| Mota | Titulua | Berriemailea | Sailkapena | Herria |
|---|---|---|---|---|
| Bideoa | Besta Berri Heletan | Ainciboure, Ttotte | Tokikoak | Heleta |
1 erakutsitako artxibuak
- 1
Nafarroako ondare ez-materialaren Artxiboa posible izan da CAN Fundazioa eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko Filologia eta Didaktika Departamentuari esker. Universidad Pública de NavarraFundacionCan