Nabaria da ohizko kirolen artean oso maila baxuan praktikatzen diren herri kirolak izeneko besteen artean pilotak eta bere modalitate guztiek sozial eta nazioarteko ezarpena izan dutela. Artxiboaren atal honetan biltzen dira kirol federatu eta tradizioko kirol ez federatuak; gaur egungoak eta galdu edo desagertuak. Modu berean, haietako ezaugarria den "agonistiko" izatearen testigantzak bildu dira: desafioak, apustuak... Horregatik, ofizialki ezagutuei (pilota; aizkolariak; idiek,astoek, zaldiek edo pertsonek harri arrastaketa; barrenatzaileak; zaku-lasterketak; fardo jaurtiketa; gurdi edo fardo jasotzea; harri jasotzea; artaburu biltzea; bidoi eramailea; segalariak; soka-tira; artesia; txingak; eta ingudea), lanaren erakusketa hartzen direnak sartuko ditugu (motzaldia, ardi-txakurrak,e.a.) edo jolas-festako mota berriak (aitzur jaurtiketa, txerri lasterketa, asto lasterketa, e.a.). Ezagunenen araudiak, tresnak, lanabesak eta bere praktikarako beste elementu garrantzitsuak emanen dira. Ezin dugu ahaztu ondare ez-materiala ( gorazarreak, kantuak...) orain dela gutxiko nazioarteko kirolei lotuak baino oso zabalduak, adibidez, futbolean.
| Mota | Titulua | Berriemailea | Sailkapena | Herria |
|---|